×

Wealth Me Up ข่าวสั้น ทันเศรษฐกิจ

ทำไมรายได้น้อย ยิ่งต้องจ่ายแพงกว่า?

75

ใช้แรงทำเงิน & ให้เงินทำงาน กด Subscribe รอเลย…

Youtube | Facebook | TikTok | Instagram

 

เคยสงสัยไหมว่า…ทำไมช่วงที่ข้าวของแพงขึ้น บางคนยังพอรับมือได้ แต่บางครัวเรือนกลับรู้สึกว่า “เงินเท่าเดิม แต่ซื้ออะไรได้น้อยลงทุกที”

 

นั่นเป็นเพราะตัวเลข “เงินเฟ้อ” ของประเทศเป็นเพียงค่าเฉลี่ย แต่ในชีวิตจริงแต่ละครัวเรือนไม่ได้เผชิญภาระนี้เท่ากัน

 

งานวิจัยเรื่อง “ความเหลื่อมล้ำในวิกฤตค่าครองชีพ: เมื่อเงินเฟ้อของเราไม่เท่ากัน” จากสถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์ ซึ่งวิเคราะห์ข้อมูลค่าใช้จ่ายครัวเรือนร่วมกับราคาสินค้าจากซูเปอร์มาร์เก็ตออนไลน์ พบว่า ในช่วงวิกฤตค่าครองชีพที่ผ่านมา ครัวเรือนรายได้น้อยต้องแบกรับแรงกดดันสูงกว่าตัวเลขเฉลี่ย ผ่าน 4 ปัจจัยที่ซ้อนทับกัน ดังนี้

 

1. รายจ่ายส่วนใหญ่กระจุกอยู่ในหมวดที่ขึ้นราคาเร็วที่สุด

 

สำหรับคนที่มีรายได้จำกัด “อาหาร” ไม่ใช่แค่รายจ่ายจำเป็น แต่เป็นรายจ่ายก้อนใหญ่ที่สุดของชีวิตประจำวัน

 

ข้อมูลปี 2025 พบว่า ครัวเรือนรายได้น้อยใช้จ่ายกับอาหารคิดเป็น 44% ของรายจ่ายทั้งหมด ขณะที่ครัวเรือนรายได้สูงอยู่ที่ 31% เท่านั้น ลองคิดง่ายๆ ว่า ถ้ารายได้เท่ากัน 100 บาท คนหนึ่งอาจต้องใช้เงินเกือบครึ่งหนึ่งไปกับอาหาร ขณะที่อีกคนใช้ในสัดส่วนที่น้อยกว่า

 

และปัญหาคือ…อาหารก็เป็นหนึ่งในหมวดที่ราคาปรับขึ้นแรง ตลอดช่วง 20 ปีที่ผ่านมา ดัชนีราคาผู้บริโภคโดยรวมเพิ่มขึ้นประมาณ 42% แต่ราคาวัตถุดิบอาหารเพิ่มขึ้นถึง 115% และราคาอาหารปรุงสำเร็จเพิ่มขึ้น 79%

 

นั่นหมายความว่า คนที่มีรายได้น้อยต้องนำเงินส่วนใหญ่ไปใช้กับสินค้ากลุ่มที่ราคาปรับขึ้นเร็วที่สุดอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

 

2. สินค้าราคาถูกกลับขึ้นราคาแรงกว่าสินค้าราคาแพง

 

หลายคนมักเข้าใจว่าในยามที่ข้าวของแพง สินค้ากลุ่มพรีเมียมหรือสินค้าแบรนด์ดังน่าจะได้รับผลกระทบหนักที่สุด แต่ในความเป็นจริงกลับตรงกันข้าม

 

ข้อมูลราคาสินค้าจากซูเปอร์มาร์เก็ตออนไลน์ในช่วงวิกฤตเงินเฟ้อปี 2022 พบว่า โดยเฉลี่ยสินค้าราคาถูกมีราคาเพิ่มขึ้นประมาณ 6.6% ขณะที่สินค้าพรีเมียมมีราคาเพิ่มขึ้นเพียง 4.6% เท่านั้น ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า “Cheapflation” หรือภาวะที่สินค้าราคาถูกขึ้นราคาเร็วกว่าสินค้าราคาแพง

 

ซึ่งสะท้อนว่า ในบางกรณี ผู้ผลิตเลือกผลักต้นทุนที่เพิ่มขึ้นไปยังสินค้ากลุ่มล่างมากกว่าสินค้ากลุ่มบน ส่วนหนึ่งเป็นเพราะกำไรต่อหน่วยหรือ Margin ที่บางกว่า ผลลัพธ์คือ ผู้บริโภคที่เลือกซื้อสินค้าราคาถูก ซึ่งส่วนใหญ่เป็นครัวเรือนรายได้น้อย กลับต้องเผชิญแรงกดดันด้านราคาที่สูงกว่า

 

3. สินค้าราคาเท่าเดิม แต่ของข้างในน้อยลง

 

อีกหนึ่งกลยุทธ์ที่ผู้บริโภคหลายคนคุ้นตาคือ การที่สินค้ายังคงป้ายราคาเดิมไว้ แต่ปริมาณหรือน้ำหนักข้างในกลับลดลง หรือที่เรียกว่า “Shrinkflation”

 

กลยุทธ์นี้พบได้บ่อยในสินค้าราคาประหยัด เนื่องจากผู้ผลิตทราบดีว่าผู้บริโภคมีความอ่อนไหวต่อตัวเลขราคาบนป้ายมากกว่าปริมาณ การลดขนาดลงทีละน้อยจึงสังเกตเห็นได้ยากกว่าการประกาศขึ้นราคาโดยตรง ช่วยให้ผู้ผลิตสามารถส่งผ่านต้นทุนที่สูงขึ้นได้โดยไม่ต้องเสี่ยงสูญเสียลูกค้าที่มองหาของราคาถูกเป็นหลัก

 

4. อยากซื้อแพ็กใหญ่เพื่อประหยัด แต่เงินมีไม่พอ

 

ในทางทฤษฎี การซื้อสินค้าขนาดใหญ่คุ้มค่ากว่า ข้อมูลชี้ว่าสินค้าที่มีขนาดใหญ่เป็น 2 เท่าจะมีราคาต่อหน่วยถูกลงกว่าแพ็กเล็กราว 10.8% ทว่าในความเป็นจริง ครัวเรือนรายได้น้อยมีรายจ่ายประจำเกือบเต็มจำนวนรายรับ จนแทบไม่มีเงินเหลือพอที่จะเจียดมาซื้อสินค้าปริมาณมากๆ ในคราวเดียวได้ จำเป็นต้องเลือกซื้อทีละน้อยตามกำลังที่มีในแต่ละวัน ซึ่งทำให้ต้องจำใจจ่ายในราคาต่อหน่วยที่แพงกว่าในระยะยาว

 

เมื่อรวมทั้ง 4 ปัจจัยเข้าด้วยกัน

 

ผลการศึกษาชี้ว่า ในช่วงวิกฤตเงินเฟ้อจากสงครามรัสเซีย-ยูเครน ส่วนต่างของเงินเฟ้อระหว่างครัวเรือนรายได้น้อยกับครัวเรือนรายได้สูงอาจสูงถึงประมาณ 2.6% ส่วนต่างนี้ไม่ใช่ตัวเลขเล็กๆ เพราะในภาวะปกติ เงินเฟ้อไทยไม่ได้สูงนัก ส่วนเพิ่มราว 2.6% นื้สูงกว่าตัวเลขเงินเฟ้อในหลายๆ ปีเสียอีก ซึ่งเป็นภาระสำหรับครัวเรือนที่มีรายได้จำกัดและอาจเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ครัวเรือนจำนวนมากยังไม่สามารถกลับมาฟื้นตัวจากวิกฤตได้เต็มที่ แม้ภาพรวมเศรษฐกิจจะเริ่มดีขึ้นแล้วก็ตาม

 

ผู้กำหนดนโยบายควรมองเรื่องนี้อย่างไร?

 

ดังนั้น การมองภาพเศรษฐกิจผ่านตัวเลขเฉลี่ยเพียงตัวเดียวจึงอาจไม่เพียงพออีกต่อไป ผู้กำหนดนโยบายและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงควรให้ความสำคัญ

 

  • การติดตามค่าครองชีพควรลงลึกไปถึงครัวเรือนแต่ละกลุ่ม
  • มาตรการช่วยเหลือควรมุ่งเป้าไปยังกลุ่มที่ได้รับผลกระทบมากที่สุด
  • การเพิ่มความโปร่งใสด้านราคาและขนาดสินค้า

 

เพราะสุดท้ายแล้ว…เงินเฟ้ออาจเป็นตัวเลขเดียวกันทั้งประเทศ แต่สำหรับคนที่มีรายได้น้อย ทุกเปอร์เซ็นต์ที่เพิ่มขึ้น อาจมีราคาที่ต้องจ่ายแพงกว่าคนอื่น

 

ที่มา: บทความวิจัย aBRIDGEd เรื่อง “ความเหลื่อมล้ำในวิกฤตค่าครองชีพ: เมื่อเงินเฟ้อของเราไม่เท่ากัน” สถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์

 

#WealthMeUp

Related Stories

amazon anti fatigue mats